Konferencja Wymowa Faktów w Instytucie Teatralnym oraz projekt Nowe Historie

15 i 16 listopada 2010 roku w Instytucie Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie (ul. Jazdów 1) odbędzie się konferencja zatytułowana Wymowa faktów. Jej tematem będą rozważania nad faktem historycznym i jego miejscu w teorii oraz praktyce teatru.

Jak przeczytać możemy na stronie konferencji:

Pytanie o fakt historyczny i jego relację do narracji historycznej powracało w czasie obrad pierwszej konferencji z cyklu Nowe historie, prowadząc do sformułowania opozycji między faktami a sposobami ich postrzegania i przedstawiania – opowieściami. Eksplorując – zgodnie z założeniami cyklu – jawne i ukryte uwarunkowania historii teatru, chcemy w trakcie kolejnej konferencji kontynuować krytyczną refleksję nad tym, co tradycyjnie postrzegane było jako „twardy rdzeń” historii – nad faktami. […] Celem konferencji Wymowa faktów jest podjęcie refleksji nad faktami w dyskursie historycznoteatralnym, refleksji realizowanej jednak nie w aspekcie teoretycznym, ale poprzez podjęcie studiów konkretnych przypadków związanych bezpośrednio z historią teatru. To przecież właśnie w świecie teatru, rozumianego jako sztuka i jako praktyka społeczna, pojęcie faktu wydaje się wyjątkowo złożone i otoczone dodatkowymi trudnościami. Począwszy od pytania, co jest faktem historycznoteatralnym (premiera?, konkretne przedstawienie?, wypadek, do którego w jego trakcie doszło?), a skończywszy na problemie „faktyczności” w odniesieniu do złożonej i założonej fikcjonalności teatru Zachodu (jak i kiedy można mówić o fakcie w „świecie ułudy”?), historia teatru wydaje się szczególnie ciekawym polem praktycznej refleksji nad zagadnieniem faktu i jego wymowy.

Konferencję rozpocznie stanowiący ogólny wstęp do rozważań referat Ewy Domańskiej Fakt Historyczny. Pozostałe wystąpienia zajmują się faktem historycznym w różnorodnych kontekstach związanych z teatrem. W bogatym programie konferencji szczególnie ciekawie zapowiadają się następujące wystąpienia:

  • Dorota Buchwald, “Fakty autentyczne” w dokumentacji teatralnej
  • Robert Cieślak, Ustanawiania – interpretacja – rekonstrukcja. Widz/krytyk jako historyk teatru
  • Bartosz Frąckowiak, Wpływ nowych mediów na status faktów teatralnych
  • Małgorzata Sugiera, Zgoda co do faktów – pakt biograficzny
  • Krystyna Duniec, Joanna Krakowska, Trala tra la. Od historii w teatrze do historii teatru
  • Mateusz Borowski, Frakcja i fakty. Dramaturgia i dramatyzacja dyskursu faktograficznego
  • Paweł Sztarbowski, Fakty, mity i wielkie przełomy. Karnawał Solidarności i czas po karnawale
  • Patryk Kencki, Fakty i dokumenty, czyli o teatrze staropolskim
  • Anna Sobiecka, Fakt historycznoteatralny z perspektywy prowincji (na przykładzie sceny w Słupsku)
  • Jagoda Hernik-Spalińska, Fakt jako punkt wyjścia. Dramaturgia kobiet

Jest to kolejne już spotkanie w ramach projektu Nowe Historie. Zeszłoroczna konferencja zatytułowana była Ustanawianie Historii. Historia teatru jako kreacja i dotyczyła metahistorycznej refleksji nad kreowaniem historii teatru w oparciu o pozornie obiektywne fakty (historyczne). Celem organizatorów było przede wszystkim zwrócenie uwagi na subiektywność wykreowanego świata, tak przecież wyraźną właśnie w przestrzeni teatru, a jednocześnie obecna w wielu (pozascenicznych) wymiarach.

Projekt Nowe Historie

Projekt Nowe Historie prowadzony jest przez Instytut Teatralny oraz Katedrę Dramatologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jego głownym celem ma być: wzbogacenie i unowocześnienie polskiej historii teatru w jej aspekcie metakrytycznym i metodologicznym poprzez upowszechnienie wiedzy na temat współczesnej refleksji nad historiografią, metod badań i rodzajów piśmiennictwa historycznego oraz podjęcie próby zastosowania współczesnej refleksji metahistorycznej do historii teatru.

Dodatkowo projekt, którego podtytułem jest Ku pluralizmowi metodologicznemu w historii teatru, ma pomóc obalać sztuczny w rzeczywistości podział na naukę i sztukę. Pokazywać, że zarówno twórcy teatru jak i naukowcy stykają się w swojej pracy podobnymi problemami i mogą. Katalog problemów którymi zainteresowani są twórcy projektu jest bardzo bogaty. Obejmuje między innymi takie zagadnienia jak:

  • współczesna refleksja nad historią i jej odniesienia do historii teatru;
  • strategie tworzenia historii przez wybór przedmiotu badań i rodzaj narracji
  • historycznej na przykładzie historii teatru;
  • ideologiczne i polityczne uwarunkowania narracji historycznoteatralnej;
  • ukryte fundamenty narracji historycznej (definicje i podstawowe założenia,
  • wybór zakresu badań, cezury etc.) na przykładzie polskiej historii teatru;
  • praktyki narracyjne wybitnych historyków teatru;
  • historia historii teatru w Polsce i jej uwarunkowania;
  • o czym milczy polska historia teatru – tematy i strategie zaniechane.
  • subiektywność konstruowanej rzeczywistości
  • fakt historyczny oraz jego miejsce w przestrzeni teatru

W ramach projektu realizowany są także zajęcia warsztatowe prowadzone przez Ewę Domańską. Podczas zajęć zatytułowanych Jak tworzyć teorię? podczas czterech seminaryjnych spotkań uczestnicy zapoznają się z metodologią teorii ugruntowanej, a także poznają teoretyczne oraz praktyczne aspekty konstruowania teorii adekwatnej dla potrzeb badań i badacza. Praca odbywająca się na realnym materiale badawczym pozwala na „zakotwiczenie” teoretycznej wiedzy w praktycznych działaniach, co jest jest jednym z najważniejszych problemów dzisiejszej humanistyki.

Więcej informacji o konferencji Wymowa Faktów i pozostałych działaniach znajduje się na stronie projektu Nowe Historie