Biuletyn EBIB o archiwizacji internetu

W najnowszym numerze Biuletynu EBIB wydawanego już od kwietnia 1999 roku znajdziemy kilka interesujących artykułów dotyczących tematyki archiwizacji internetu. Poniżej prezentacja abstraktów tych materiałów:

Lidia Derfert-Wolf, Archiwizacja Internetu — wprowadzenie i przegląd wybranych inicjatyw

Artykuł przedstawia początki i stan obecny archiwizacji Internetu na świecie. Opisano najważniejsze inicjatywy, organizacje międzynarodowe oraz przydatne serwisy, publikacje i wykazy linków. Zaprezentowano charakterystyczne cechy archiwów zasobów sieciowych oraz problemy wynikające z ich tworzenia i utrzymania. Przedstawiono cztery projekty zabezpieczania stron WWW, by wskazać praktyki, z jakimi mamy teraz do czynienia.

Filip Kłębczyk, Monika Jędralska, Serwis „Archiwum Internetu” na tle ogólnych problemów archiwizacji zasobów sieciowych

Artykuł stanowi analizę możliwości oraz działań podejmowanych w zakresie archiwizacji i późniejszego udostępniania polskich zasobów internetowych. Istotne dla tego procesu są nie tylko ograniczenia finansowe i techniczne, ale również uregulowania prawne, które w znacznym stopniu wyznaczają ramy, zwłaszcza etapu udostępniania zgromadzonych danych. W artykule dokonano przeglądu zagranicznych doświadczeń w obszarze archiwistyki internetowej oraz technik stosowanych powszechnie w archiwizacji i udostępnianiu tego typu treści. Omówiono również polski projekt „Archiwum Internetu”, prowadzony przez Narodowe Archiwum Cyfrowe – podstawy prawne jego realizacji, stan obecny oraz kierunki rozwoju tego projektu i podobnych.

Katarzyna Ślaska, Anna Wasilewska, Archiwizacja Internetu — sytuacja w polskim prawie z punktu widzenia bibliotekarzy

Autorki artykułu przedstawiły możliwości archiwizacji polskich stron internetowych z punktu widzenia bibliotekarzy, uwzględniając przede wszystkim prawne aspekty zagadnienia. Rozważania oparto na obecnie obowiązującej ‘Ustawie o obowiązkowych egzemplarzach bibliotecznych’ oraz wybranych interpretacjach prawnych. Autorki przedstawiły również niektóre materiały pokazujące sytuację w innych krajach oraz wspomniały o międzynarodowej organizacji International Internet Preservation Consortium (IIPC).

Lilianna Nalewajska, Archiwizowanie stron internetowych w krajach nordyckich

Kraje nordyckie (Norwegia, Szwecja, Finlandia oraz Dania i Islandia) należą do grupy pionierów w zakresie archiwizowania materiałów z Internetu. Proces gromadzenia materiałów z sieci, wymagający ustaleń dotyczących rozwiązań techniczno-technologicznych, prawnych i organizacyjnych, rozpoczęto w tych krajach pod koniec lat 90. XX w. lub na początku XXI stulecia. Archiwizacją zajmują się głównie biblioteki narodowe, które ponadto współpracują z International Internet Preservation Consortium oraz współtworzą Nordic Web Archive. Sposób funkcjonowania oraz trudności, które pojawiają się w trakcie prac archiwizacyjnych w tych krajach pokazują, jak złożony jest to proces oraz jak perspektywicznego i długoterminowego planowania wymaga.

Katarzyna Gmerek, Archiwa internetowe po obu stronach Atlantyku — Internet Archive, Wayback Machine oraz UK Web Archive

Artykuł przedstawia dwa archiwa stron internetowych, ze Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, różniące się zasadami gromadzenia i sposobem korzystania. Wayback Machine jest przedsięwzięciem prywatnym, opartym na własnej fundacji, korzystającym ze współpracy woluntariuszy z wielu krajów świata. Gromadzi światowe strony WWW, nie poddając ich selekcji ani cenzurze. UK Web Archive jest dziełem bibliotek brytyjskich, pragnących realizować ideę egzemplarza obowiązkowego brytyjskich stron internetowych (niedziałającego dotychczas oficjalnie z powodu niedopracowanego prawa). Strony są starannie dobierane i poddawane ocenie merytorycznej przez bibliotekarzy według kryterium ważności i przydatności.

• • •

Jedną z największych barier hamujących rozwój archiwistyki internetowej w Polsce jest – czego się raczej nietrudno domyśleć – prawo autorskie. W mniejszym stopniu dotyczy to samego procesu gromadzenia danych (specjalne prawa dla bibliotek, archiwów i szkół zapisane w ustawie z 1994 roku), blokuje jednak wyraźnie ideę otwartego dostępu do zarchiwizowanych zasobów internetowych. Tutaj możliwe działania NAC-u krępowane są bardzo wyraźnie i podstawowy dostęp do historycznych zasobów polskiego internetu zapewnia – funkcjonując zupełnie poza polskim prawem – Internet Archive.

W najnowszym biuletynie EBIB pojawiły się odnośniki do kilku artykułów opublikowanych na stronach HiM:
Internetowe archiwum 10 kwietnia
Trzy argumenty przeciwko archiwizowaniu internetu
Archiwum Twittera w Bibliotece Kongresu
Web Archives: The Future(s) – trzy scenariusze rozwoju archiwistyki internetowej

Wszystkie teksty biuletynu dostępne są na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 2.5 Polska. Skorzystanie z tej licencji utrudniać może fakt, że wszystkie teksty opublikowano w zamkniętych plikach pdf.